Khớp cắn ngược là gì? Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trịt

Khớp cắn ngược là tình trạng sai lệch khớp cắn thường gặp, có thể xuất hiện ở cả trẻ em lẫn người lớn, gây ra nhiều hệ lụy nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Trong bài viết này, Yo’s Dental sẽ cùng bạn tìm hiểu khớp cắn ngược là gì, nguyên nhân do đâu, dấu hiệu nhận biết và những phương pháp điều trị hiệu quả giúp bạn có nụ cười thật tự tin.

Khớp cắn ngược là gì?

Khớp cắn ngược (còn gọi là răng móm hay mặt lưỡi cày) là tình trạng hàm dưới đưa ra trước quá nhiều so với hàm trên. Khi cắn lại, răng hàm dưới nằm ngoài răng hàm trên, thay vì nằm ở phía trong như bình thường.

Khớp cắn ngược hay còn gọi là răng bị móm

Nguyên nhân gây khớp cắn ngược

Do di truyền

Các đặc điểm về cấu trúc xương hàm (ví dụ: hàm dưới phát triển mạnh hơn bình thường, hàm trên ngắn hoặc lùi) và thứ tự, hướng mọc răng có thể được truyền từ cha mẹ sang con cái. Nếu ông bà, cha mẹ có tình trạng móm hoặc sai khớp cắn loại III thì con cái có nguy cơ cao gặp tình trạng tương tự.

Ngoài ra, một số hội chứng di truyền cũng liên quan đến khớp cắn ngược bởi vì ảnh hưởng đến sự phát triển xương mặt:

• Hội chứng Rabson-Mendenhall
• Hội chứng Binder (gây ảnh hưởng đến xương mũi và vùng giữa mặt)
• Treacher Collins (ảnh hưởng cấu trúc xương hàm và xương mặt)
• To đầu chi (Acromegaly / Gigantism trong một số dạng có thể làm hàm dưới lớn bất thường)

Nguyên nhân gây khớp cắn ngược là do di truyền

Do thói quen xấu lúc nhỏ

Một số thói quen trong thời kỳ phát triển răng và xương hàm ở trẻ nhỏ gây ra lực kéo hoặc thay đổi hướng tăng trưởng khiến khớp cắn lệch dần, dẫn đến khớp cắn ngược:

• Mút ngón tay: lực từ ngón tay lên răng và mô mềm làm răng dịch chuyển, ảnh hưởng đến cách hai hàm tiếp xúc.
• Đẩy răng bằng lưỡi: thói quen đẩy lưỡi về phía trước khi nuốt hoặc nghỉ ngơi có thể đẩy răng hàm dưới ra và/hoặc ngăn hàm trên phát triển đúng hướng.
• Ngậm ti giả quá lâu hoặc bú bình kéo dài: đặc biệt sau 3 tuổi, sẽ làm tăng áp lực lên răng và ảnh hưởng đến cấu trúc môi – lưỡi. Điều này khiến răng và hàm dễ bị lệch.
• Nuốt không đúng kiểu:: nếu trẻ nuốt bằng cách đẩy lưỡi ra trước thay vì vào trong, tương tự “đẩy lưỡi” có thể làm hàm dưới tiến ra.

Cha mẹ phát hiện và can thiệp sớm thói quen xấu của con

Do yếu tố môi trường

Yếu tố bên ngoài ảnh hưởng đến sự phát triển xương hàm, đặc biệt trong giai đoạn tăng trưởng ở trẻ:

• Thở bằng miệng kéo dài: thường do tắc nghẽn đường thở (ví dụ viêm VA, viêm xoang, mũi nghẹt mãn tính). Khi trẻ không thở bằng mũi mà thở bằng miệng, tư thế lưỡi, môi và cơ mặt thay đổi, gây ra sự phát triển không cân đối giữa hàm trên và hàm dưới (hàm trên có thể kém phát triển).
• Vị trí lưỡi sai: khi lưỡi không đặt lên vòm miệng như bình thường mà thường xuyên nằm thấp hoặc đẩy ra trước, ảnh hưởng tới lực lên hàm và răng.
• Rối loạn tăng trưởng không đều do các yếu tố dinh dưỡng, sức khỏe toàn thân hay tác động kéo dài lên cơ vùng mặt có thể làm một bên hàm phát triển lệch hơn.

Yếu tố môi trường bên ngoài ảnh hưởng đến khớp cắn ngược

Do chấn thương

Tổn thương vào vùng mặt hoặc hàm mà không được xử lý đúng cách có thể thay đổi cấu trúc bình thường của xương hàm:

• Gãy xương hàm (trước đó không phẫu thuật chỉnh hình hoặc liền không đúng vị trí)
• Tổn thương vùng tăng trưởng ở trẻ em (khi xương hàm vẫn đang phát triển)

Khi một bên hoặc phần xương hàm bị ảnh hưởng, sự tương quan giữa hàm trên và hàm dưới bị phá vỡ, dẫn đến khớp cắn ngược nếu hàm dưới “chìa” hoặc hàm trên bị lùi do thay đổi hình dạng.

Do khối u

Sự xuất hiện của khối u trong hoặc xung quanh xương hàm (dù là lành tính hay ác tính) có thể đẩy hoặc kéo lệch cấu trúc hàm. Khối u có thể tăng thể tích vùng hàm, khiến hàm dưới nhô ra. Một số khối u tác động làm phát triển không đều giữa hai bên hoặc gây áp lực làm hàm thay đổi vị trí theo thời gian.

Dấu hiệu của khớp cắn ngược

Khớp cắn ngược có thể nhận biết thông qua nhiều đặc điểm hình thể và chức năng của răng và hàm. Một số dấu hiệu thường gặp gồm:

• Răng hàm dưới nhô ra trước: Khi ngậm miệng hoặc cắn lại, răng ở hàm dưới thường nhô lên và chạm trực tiếp vào mặt trong của răng hàm trên, thậm chí tạo áp lực mạnh lên chúng.
• Hàm dưới chìa ra rõ rệt: Răng hàm dưới chìa ra phía trước nhiều hơn, trong khi răng hàm trên bị lùi vào. Điều này làm hai hàm không thể chạm nhau theo khớp cắn chuẩn.
• Chênh lệch kích thước răng: Trong một số trường hợp, kích thước của răng hàm dưới nhỏ hơn so với răng hàm trên, khiến tổng thể cung hàm trông mất cân đối.
• Cằm nhô ra: Khi nhìn ở góc nghiêng, người bị khớp cắn ngược thường có cằm nhô ra phía trước nhiều hơn so với bình thường. Điều này làm khuôn mặt có xu hướng bị lõm hoặc mặt gãy.
• Khó khăn khi ăn nhai: Do sai lệch khớp cắn, người bệnh khó cắn đứt hoặc nghiền nát thức ăn, đặc biệt với thực phẩm cứng.
• Ảnh hưởng phát âm: Sự không khớp giữa hai hàm có thể khiến một số âm phát ra không rõ, dễ bị nói ngọng, đặc biệt là các âm cần sự phối hợp chính xác giữa răng và môi.
• Dấu hiệu ở trẻ nhỏ: Trẻ có thể nhai lệch một bên, thường xuyên nuốt thức ăn chưa nhai kỹ, hoặc cha mẹ nhận thấy hàm dưới của con đưa ra trước khi ngậm miệng.

Một số dấu hiệu của khớp cắn ngược

Các loại khớp cắn ngược

Khớp cắn ngược do răng

Đây là trường hợp xương hàm phát triển bình thường, nhưng răng mọc sai vị trí. Thường gặp nhất là răng cửa hàm dưới mọc lệch hoặc mọc sớm hơn răng cửa hàm trên, khiến chúng chìa ra ngoài và bao lấy răng cửa hàm trên.

• Dấu hiệu nhận biết: Khi cắn lại, bạn sẽ thấy răng cửa hàm dưới nằm phía trước răng cửa hàm trên. Các răng khác có thể vẫn khớp bình thường.
• Hậu quả nếu không điều trị sớm: Mặc dù ban đầu chỉ là vấn đề về răng, nhưng nếu để lâu, tình trạng này có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của xương hàm trên, làm khuôn mặt có dáng “lõm” hoặc “mặt gãy” khi nhìn nghiêng.

Khớp cắn ngược do xương

Khớp cắn ngược do xương xảy ra khi có vấn đề trong sự phát triển của xương hàm:

• Xương hàm trên kém phát triển (bị lùi vào trong).
• Xương hàm dưới phát triển quá mức (đưa ra trước nhiều).
• Hoặc kết hợp cả hai yếu tố trên.

Khớp cắn ngược do xương khiến răng cửa hàm trên luôn nằm ở phía trong so với răng cửa hàm dưới khi cắn, bất kể răng có mọc đều hay không.

• Nguyên nhân phổ biến: di truyền, dị tật bẩm sinh như khe hở vòm miệng, hoặc sự phát triển không cân đối của xương.
• Mức độ nặng: Đây là dạng khớp cắn ngược nghiêm trọng, thường ảnh hưởng rõ đến khuôn mặt (cằm nhô nhiều, gương mặt bị “móm”) và khó điều trị hơn. Trong nhiều trường hợp, cần kết hợp chỉnh nha với phẫu thuật hàm để đạt kết quả tối ưu.

Có 2 loại khớp cắn ngược

Tác hại của khớp cắn ngược

Mất thẩm mỹ

Người bệnh thường có khuôn mặt mất cân đối, cằm nhô ra, môi và hàm trên bị thụt vào, tạo cảm giác hô ngược hoặc mặt gãy khi nhìn nghiêng. Sự thay đổi cấu trúc khuôn mặt này không chỉ ảnh hưởng đến ngoại hình mà còn khiến người bệnh mất tự tin trong giao tiếp và dễ mặc cảm về ngoại hình.

Ảnh hưởng chức năng ăn nhai

Do hai hàm không khớp nhau, việc cắn và nghiền thức ăn trở nên khó khăn hơn, khiến thức ăn không được nghiền nhỏ trước khi nuốt, làm tăng áp lực cho dạ dày và có thể dẫn đến các vấn đề tiêu hóa như viêm dạ dày hoặc viêm đại tràng. Nếu tình trạng kéo dài, sai lệch khớp cắn có thể ngày càng nghiêm trọng hơn.

Bị khớp cắn ngược sẽ ảnh hưởng đến chức năng nhai

Tăng nguy cơ bệnh lý răng miệng

Do răng lệch, khe răng và vị trí tiếp xúc giữa các răng bất thường, việc vệ sinh răng miệng trở nên khó khăn hơn. Mảng bám và vi khuẩn dễ tích tụ, gây ra sâu răng, viêm nướu, viêm nha chu, hôi miệng và thậm chí mòn hoặc nứt răng do lực cắn không đều.

Ảnh hưởng đến khớp thái dương hàm

Ảnh hưởng đến khớp thái dương hàm xảy ra khi sự sai lệch kéo dài gây rối loạn khớp nối giữa hàm trên và hàm dưới. Người bệnh có thể bị đau đầu, đau tai, đau vùng mặt hoặc gặp khó khăn khi há miệng và nhai. Lâu dài, tình trạng này có thể dẫn đến mòn sụn khớp, ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng ăn nhai.

Bị khớp cắn ngược sẽ ảnh hưởng đến khớp thái dương hàm

Ảnh hưởng phát âm và giao tiếp

Khi hàm trên và hàm dưới không cân xứng, âm thanh phát ra có thể bị méo, không rõ ràng. Người bệnh dễ bị nói ngọng hoặc nói lắp, đặc biệt với các âm cần sự tiếp xúc chính xác giữa răng và môi, gây khó khăn trong giao tiếp hàng ngày.

Khó thở, thở bằng miệng hoặc ngưng thở khi ngủ

Hàm trên kém phát triển khiến đường thở bị thu hẹp, dẫn đến hiện tượng ngáy, khó thở khi ngủ và thậm chí ngưng thở từng lúc. Nhiều người còn hình thành thói quen thở bằng miệng, gây khô miệng và làm tăng nguy cơ viêm nhiễm đường hô hấp.

Một số tác hại của khớp cắn ngược

Phương pháp điều trị khớp cắn ngược

Tùy vào nguyên nhân, mức độ nghiêm trọng và độ tuổi của người bệnh, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Bốn phương pháp phổ biến hiện nay gồm: nhổ răng, niềng răng, bọc răng sứ và phẫu thuật hàm.

Nhổ răng

Nhổ răng thường được áp dụng khi răng mọc chen chúc gây ra khớp cắn ngược, đặc biệt ở trẻ nhỏ hoặc trẻ đang trong giai đoạn thay răng. Việc nhổ bỏ một số răng sữa hoặc răng vĩnh viễn giúp tạo khoảng trống để các răng khác mọc hoặc dịch chuyển về đúng vị trí, hỗ trợ khớp cắn chuẩn.

Nhổ răng là phương pháp điều trị khớp cắn ngược

Niềng răng khớp cắn ngược

Niềng răng là giải pháp phổ biến và phù hợp với nhiều mức độ khớp cắn ngược, từ nhẹ đến trung bình, kể cả ở trẻ em và người lớn. Phương pháp này sử dụng hệ thống mắc cài hoặc khay trong suốt để tạo lực dịch chuyển răng về vị trí chuẩn, đồng thời điều chỉnh khớp cắn. Thời gian niềng răng thường kéo dài từ 18 tháng – 3 năm tùy trường hợp.

Ưu điểm lớn của niềng răng là giữ nguyên răng thật, không cần mài răng, cải thiện cả thẩm mỹ lẫn chức năng ăn nhai. Đối với trẻ từ 6-12 tuổi, có thể kết hợp niềng răng với khí cụ chỉnh xương Facemask để kéo hàm trên ra trước, ngăn chặn hàm dưới phát triển quá mức.

Niềng răng là phương pháp điều trị khớp cắn ngược

Bọc răng sứ

Bọc răng sứ chỉ phù hợp với những trường hợp khớp cắn ngược nhẹ do răng. Phương pháp này yêu cầu mài một phần cùi răng thật (không quá 2mm) rồi chụp mão sứ bên ngoài để điều chỉnh thế răng, đồng thời cải thiện màu sắc và hình dáng.

Ưu điểm của bọc răng sứ là thời gian thực hiện nhanh (thường chỉ 2-3 lần hẹn), mang lại hiệu quả thẩm mỹ cao, màu sắc tự nhiên và độ bền lên tới 10–15 năm. Tuy nhiên, bọc sứ không phù hợp cho khớp cắn ngược do xương và cần được bác sĩ chỉ định đúng để tránh mài răng không cần thiết.

Bọc răng sứ là phương pháp điều trị khớp cắn ngược

Phẫu thuật khớp cắn ngược

Phẫu thuật hàm là lựa chọn điều trị cho những trường hợp khớp cắn ngược do xương hoặc móm nặng ở người trưởng thành, khi xương hàm đã ngừng phát triển. Mục tiêu là tái định vị xương hàm để đưa hàm trên và hàm dưới về tương quan chuẩn, cải thiện sự cân đối khuôn mặt và chức năng ăn nhai.

Thời gian phẫu thuật thường kéo dài vài giờ, và người bệnh cần khoảng 10-12 tuần để hồi phục. Trong nhiều trường hợp, phẫu thuật được kết hợp với niềng răng trước và sau mổ để đạt kết quả tối ưu.

Bạn có thể phẫu thuật khớp cắn ngược

Cách chẩn đoán khớp cắn ngược

Để chẩn đoán khớp cắn ngược chính xác, bác sĩ sẽ thực hiện thăm khám lâm sàng kết hợp chụp X-quang răng và xương hàm.

Bác sĩ quan sát cách hai hàm tiếp xúc khi bệnh nhân cắn lại, kiểm tra độ nhô của hàm dưới, vị trí răng cửa và sự cân xứng khuôn mặt. Tiếp đó, hình ảnh X-quang giúp đánh giá cấu trúc xương hàm, hướng mọc răng và xác định nguyên nhân là do răng, do xương hay cả hai.

Một số trường hợp, bác sĩ sẽ chỉ định lấy dấu hàm hoặc quét 3D để phân tích khớp cắn chi tiết hơn, từ đó đưa ra kế hoạch điều trị phù hợp. Việc chẩn đoán sớm và chính xác đóng vai trò rất quan trọng, đặc biệt ở trẻ em trong giai đoạn xương hàm còn phát triển, bởi đây là thời điểm dễ can thiệp nhất để đạt kết quả tốt.

Nên cho trẻ chẩn đoán khớp cắn ngược tại nha khoa uy tín

 

Tại Yo’s Dental, khách hàng được trực tiếp thăm khám 1:1 với bác sĩ tốt nghiệp Đại học Y Dược, giàu kinh nghiệm xử lý các ca móm, khớp cắn ngược từ nhẹ đến phức tạp. Với hệ thống 7 phòng khám hiện đại, trang bị máy X-quang kỹ thuật số và máy quét 3D, Yo’s Dental đảm bảo chẩn đoán nhanh, chính xác và xây dựng lộ trình điều trị cá nhân hóa.

Cách phòng ngừa khớp cắn ngược

Khớp cắn ngược có thể do yếu tố di truyền hoặc hình thành trong quá trình phát triển răng-hàm. Với trường hợp di truyền, gần như không thể phòng ngừa hoàn toàn, nhưng vẫn có thể giảm mức độ nghiêm trọng và ngăn ngừa các biến chứng bằng việc chăm sóc và theo dõi sớm.

• Giữ gìn vệ sinh răng miệng đúng cách: Đánh răng ít nhất 2 lần/ngày, sử dụng bàn chải lông mềm hoặc bàn chải điện kết hợp kem đánh răng chứa fluor. Dùng chỉ nha khoa hoặc máy tăm nước để làm sạch kẽ răng, đặc biệt ở những vùng răng mọc lệch.
• Khám nha khoa định kỳ: Nên thăm khám răng miệng 6 tháng/lần để phát hiện sớm các dấu hiệu sai lệch khớp cắn. Đối với trẻ nhỏ, việc kiểm tra định kỳ còn giúp bác sĩ can thiệp kịp thời trong giai đoạn xương hàm đang phát triển.
• Loại bỏ thói quen xấu ở trẻ: Hạn chế hoặc ngừng các thói quen dễ gây sai lệch răng – hàm như mút ngón tay, ngậm ti giả quá lâu, bú bình kéo dài, đẩy lưỡi vào răng. Tốt nhất, nên cai sữa bình từ 1 tuổi và ngừng dùng núm vú giả sau 3 tuổi.
• Điều trị sớm các vấn đề về đường thở: Nếu trẻ bị viêm VA, viêm mũi xoang, hoặc có tật thở bằng miệng, cần điều trị dứt điểm để tránh ảnh hưởng đến sự phát triển của xương hàm trên.
• Tuân thủ chỉ định của bác sĩ chỉnh nha: Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định đeo khí cụ bảo vệ hàm vào ban đêm hoặc các khí cụ chỉnh nha sớm ở trẻ để ngăn tình trạng khớp cắn ngược tiến triển. Việc tuân thủ đúng thời gian và cách sử dụng khí cụ sẽ giúp đạt hiệu quả tối đa.
• Lưu ý về yếu tố di truyền: Nếu trong gia đình có người bị móm hoặc sai khớp cắn loại III, cha mẹ nên cho trẻ khám nha khoa sớm từ khi mọc răng sữa. Việc theo dõi sát giúp bác sĩ lên kế hoạch can thiệp đúng thời điểm, hạn chế nguy cơ phải phẫu thuật sau này.

Một số cách phòng ngừa khớp cắn ngược

Câu hỏi thường gặp

Phẫu thuật khớp cắn ngược có nguy hiểm không?

Không quá nguy hiểm nếu thực hiện tại cơ sở uy tín và bác sĩ giàu kinh nghiệm. Phẫu thuật khớp cắn ngược giúp tái định vị xương hàm, cải thiện thẩm mỹ và chức năng ăn nhai. Tại Yo’s Dental, quy trình phẫu thuật tuân thủ tiêu chuẩn an toàn, được thực hiện bởi đội ngũ bác sĩ tốt nghiệp Đại học Y Dược, hạn chế tối đa rủi ro và đảm bảo hồi phục nhanh.

Niềng răng khớp cắn ngược giá bao nhiêu?

Tùy phương pháp và mức độ lệch, giá dao động từ 30 – 120 triệu đồng. Dưới đây là bảng giá tham khảo tại Yo’s Dental:

Dịch vụ	Giá tham khảo (2 hàm)
Ép máng (niềng ở nha khoa khác)	1.000.000 đ
Ép máng (niềng tại Yo’s Dental)	500.000 đ
Niềng Invisalign	80 – 120 triệu
Niềng mắc cài sứ	45 – 60 triệu
Niềng mắc cài kim loại	30 – 45 triệu

Niềng răng khớp cắn ngược mất bao lâu?

Niềng răng khớp cắn ngược mất trung bình 18 tháng – 3 năm. Thời gian cụ thể phụ thuộc vào mức độ sai lệch của bệnh nhân, loại khí cụ sử dụng và khả năng hợp tác của người bệnh.

Khớp cắn sâu niềng bao lâu thì chỉnh xong?

Khoảng 1,5 – 2,5 năm. Tuy nhiên, nếu kết hợp điều trị sớm và tuân thủ đúng hướng dẫn của bác sĩ, thời gian niềng của khớp cắn sâu có thể rút ngắn.

Khớp cắn ngược do đâu?

Khớp cắn ngược chủ yếu do di truyền, thói quen xấu, yếu tố môi trường hoặc chấn thương hàm. Một số trường hợp còn do dị tật bẩm sinh hoặc khối u vùng hàm.

 

Tóm lại, khớp cắn ngược nếu được phát hiện và điều trị sớm sẽ giúp khôi phục khớp cắn chuẩn, cải thiện thẩm mỹ khuôn mặt và ngăn ngừa các biến chứng về răng hàm. Tại Yo’s Dental, khách hàng được tư vấn miễn phí, cam kết không phát sinh chi phí và hỗ trợ trả góp 0% lãi suất, giúp bạn dễ dàng sở hữu nụ cười đẹp mà không lo gánh nặng tài chính. Theo dõi ngay Kiến thức tổng hợp để không bỏ lỡ nhiều kiến thức bổ ích bạn nhé!