Răng khôn mọc khi nào và vì sao giai đoạn này lại khiến nhiều người lo lắng? Làm sao để nhận biết sớm dấu hiệu bất thường như sưng lợi, hôi miệng và giải pháp xử lý an toàn? Bài viết từ Nha khoa Sài Gòn Bình Dương Yo’s Dental sẽ mang đến cho bạn câu trả lời.
Răng khôn là gì và tại sao lại mọc răng khôn?
Răng khôn hay răng số 8, răng cối thứ ba là những chiếc răng mọc cuối cùng trên cung hàm của người trưởng thành. Chúng nằm ở vị trí trong cùng, sau tất cả các răng hàm khác. Mỗi người thường có 4 chiếc răng khôn, hai chiếc ở hàm trên và hai chiếc ở hàm dưới.
Sở dĩ chúng có tên gọi là “răng khôn” vì thời điểm mọc răng khôn thường rơi vào độ tuổi từ 17 đến 25 – giai đoạn con người được cho là đã đủ trưởng thành và khôn lớn. Tuy nhiên, sự xuất hiện của những chiếc răng này lại thường không “khôn” chút nào mà hay gây ra nhiều phiền toái cho người sở hữu chúng.
Răng khôn mọc khi nào là đúng độ tuổi mọc răng khôn?
Răng khôn mọc khi nào là câu hỏi không có câu trả lời chính xác cho tất cả mọi người. Độ tuổi mọc răng khôn phổ biến nhất là từ 17 đến 25 tuổi. Đây là giai đoạn xương hàm đã gần như hoàn thiện về kích thước và răng khôn sẽ bắt đầu hành trình nhú lên khỏi nướu.
Khi nào mọc răng khôn còn phụ thuộc vào cơ địa và cấu trúc xương hàm của mỗi cá nhân. Một số người có thể mọc sớm hơn vào khoảng 16 tuổi, trong khi người khác lại mọc răng khôn muộn nhất ở độ tuổi 30 hoặc thậm chí không mọc cả đời.
Quá trình này không diễn ra liên tục mà thường theo từng đợt, có thể kéo dài vài tháng hoặc thậm chí vài năm. Chúng có thể mọc từng đợt, nhú lên một chút rồi dừng lại trong vài tháng hoặc vài năm, sau đó mới tiếp tục mọc tiếp gây ra các cơn đau nhức tái đi tái lại.
Răng khôn có mấy chân?
Số lượng chân răng khôn không cố định và có thể khác nhau ở mỗi người, thậm chí khác nhau giữa hàm trên và hàm dưới. Đây cũng là yếu tố quan trọng quyết định độ khó của một ca tiểu phẫu nhổ răng.
- Răng khôn hàm trên: Thường có 3 chân và các chân này có xu hướng chụm lại với nhau. Trong một số trường hợp, chúng có thể dính vào nhau tạo thành một chân lớn, giúp việc nhổ bỏ trở nên dễ dàng hơn.
- Răng khôn hàm dưới: Thường có 2 chân, tuy nhiên các chân này lại có hình dạng phức tạp hơn, có thể cong hoặc to bè bất thường khiến việc nhổ trở nên phức tạp.
- Trường hợp hiếm gặp: Một số răng khôn có thể có đến 4, 5 chân hoặc các chân dị dạng, dính vào dây thần kinh.
Để xác định chính xác số lượng và hình dạng chân răng, bác sĩ bắt buộc phải chỉ định chụp phim X-quang toàn cảnh (Panorex) hoặc phim Conebeam CT 3D giúp đánh giá chính xác tình trạng răng và lên kế hoạch nhổ răng an toàn (nếu cần).
Quá trình mọc răng khôn trong bao lâu?
Quá trình mọc răng khôn thường không phải là một giai đoạn cụ thể diễn ra trong vài ngày. Nó là một hành trình dài và thường được chia thành các giai đoạn:
- Giai đoạn bắt đầu nhú lên khỏi lợi: Đây là giai đoạn gây đau đớn nhất. Răng sẽ bắt đầu tách nướu để trồi lên, gây sưng, viêm và khó chịu.
- Giai đoạn mọc gián đoạn: Răng khôn thường không mọc liên tục. Chúng có thể nhú lên từng chút một theo đợt. Chính vì vậy, tổng thời gian để một chiếc răng khôn mọc hoàn chỉnh có thể mất rất nhiều năm.
Thời điểm và tốc độ mọc răng khôn bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như di truyền, cấu trúc và kích thước xương hàm, cũng như tình trạng sức khỏe răng miệng tổng thể của bạn.Nếu xương hàm không đủ chỗ, răng khôn sẽ không thể mọc thẳng và quá trình này sẽ kéo dài vô tận cùng với các cơn đau.
Các dấu hiệu mọc răng khôn cần biết
Nhận biết sớm các triệu chứng mọc răng khôn sẽ giúp bạn có biện pháp xử lý kịp thời. Dưới đây là các dấu hiệu từ nhẹ đến nặng mà bạn có thể gặp phải:
- Đau nhức âm ỉ: Cảm giác đau nhức ở vùng trong cùng của hàm là dấu hiệu phổ biến khi răng khôn đang cố gắng trồi lên. Cơn đau có thể lan sang các khu vực lân cận như tai, thái dương và đầu, khiến bạn khó chịu.
- Sưng nướu, đỏ tấy: Vùng nướu quanh chiếc răng đang mọc sẽ sưng đỏ, phồng lên và rất nhạy cảm khi chạm vào
- Cứng khớp, khó há miệng: Khi tình trạng viêm nhiễm nặng hơn, cơ hàm có thể bị co thắt gây cứng khớp, khiến bạn gặp khó khăn trong việc há miệng, ăn nhai và giao tiếp.
- Sốt nhẹ và mệt mỏi: Khi nướu bị viêm, cơ thể có thể phản ứng lại bằng cách gây sốt nhẹ, nổi hạch ở cổ và cảm giác mệt mỏi, uể oải.
- Chán ăn, ăn không ngon: Cơn đau và tình trạng khó há miệng khiến nhiều người mất cảm giác thèm ăn.
- Hơi thở có mùi hôi: Thức ăn và vi khuẩn dễ dàng mắc kẹt ở vùng lợi bị sưng, khó vệ sinh, gây ra tình trạng viêm nhiễm và hơi thở có mùi khó chịu.
- Có thể nhìn thấy một phần răng: Đôi khi, bạn có thể dùng lưỡi cảm nhận hoặc nhìn thấy trong gương một phần thân răng màu trắng đang nhú lên khỏi lợi.
Một số tình trạng mọc răng khôn phổ biến
Răng khôn là răng mọc cuối cùng khi xương hàm đã ngừng phát triển nên nó thường không có đủ không gian để mọc lên một cách bình thường. Dưới đây là các tình trạng phổ biến:
- Mọc thẳng: Đây là trường hợp lý tưởng nhất nhưng lại khá hiếm. Răng mọc thẳng hàng với các răng khác, không gây đau đớn hay ảnh hưởng đến răng bên cạnh.
- Mọc lệch (nghiêng gần hoặc nghiêng xa): Răng mọc nghiêng một góc, thường là nghiêng về phía răng số 7 phía trước hoặc ngả về phía sau.
- Mọc ngầm: Răng nằm hoàn toàn bên dưới đường viền nướu, bị kẹt trong xương hàm và không thể trồi lên được.
- Mọc ngang (lệch 90 độ): Đây là trường hợp nguy hiểm nhất, răng mọc theo phương nằm ngang, đâm thẳng vào chân răng của răng số 7 kế cận.
Biến chứng nguy hiểm nếu không nhổ răng khôn
Tuyệt đối không chủ quan với những chiếc răng khôn! Theo một thống kê của Hiệp hội Nha khoa Hoa Kỳ có đến 85% răng khôn bị nhổ đi thay vì tồn tại đến hết cuộc đời. Con số này nói lên mức độ phổ biến của các biến chứng do răng khôn gây ra.
Ảnh hưởng đến trật tự cấu trúc răng
Khi răng khôn mọc lệch, đặc biệt là mọc nghiêng về phía trước, nó sẽ tạo ra một lực đẩy liên tục lên răng số 7. Lực đẩy này không chỉ làm hỏng răng số 7 mà còn có thể tạo ra hiệu ứng domino, đẩy toàn bộ cung hàm gây ra tình trạng xô lệch, chen chúc, gây mất thẩm mỹ và sai lệch khớp cắn.
Viêm lợi trùm và nhiễm trùng
Phần lợi phủ trên bề mặt răng khôn chưa mọc hết gọi là lợi trùm. Nó tạo thành một cái túi chứa đầy thức ăn thừa và vi khuẩn. Điều này rất dễ dẫn đến viêm nhiễm, gây sưng đau, chảy mủ, hôi miệng và cứng hàm. Tình trạng này nếu không được xử lý kịp thời có thể lan rộng ra các khu vực xung quanh như má, cổ, thậm chí gây nhiễm trùng máu.
Gây sâu răng số 7 kế cận
Răng số 7 là chiếc răng cối lớn có chức năng ăn nhai chính và vô cùng quan trọng. Khi răng khôn mọc nghiêng hoặc ngang, nó tạo ra khe giắt thức ăn giữa răng số 7 và răng số 8. Vị trí này gần như không thể làm sạch bằng bàn chải hay chỉ nha khoa, dẫn đến sâu răng số 7. Tình trạng này thường tiến triển âm thầm, đến khi phát hiện thì lỗ sâu đã lớn, có thể phải chữa tủy hoặc thậm chí là nhổ bỏ cả răng số 7.
U nang xương hàm
Đây là biến chứng nguy hiểm nhất dù hiếm gặp. Một chiếc răng khôn mọc ngầm trong xương hàm có thể gây ra sự hình thành của các khối u nang (nang thân răng). Khối u này sẽ phát triển âm thầm, tiêu hủy xương hàm, làm hỏng các răng lân cận. Nếu không được phát hiện và phẫu thuật loại bỏ kịp thời, nó có thể làm biến dạng khuôn mặt, ảnh hưởng thần kinh và gây gãy xương hàm bệnh lý.
Có nên nhổ răng khôn hay không?
Quyết định nhổ hay giữ lại răng khôn cần dựa trên sự thăm khám và tư vấn của bác sĩ chuyên khoa sau khi đã chụp phim X-quang.
Trường hợp mọc răng khôn phải nhổ
Việc giữ lại hay nhổ bỏ răng khôn phụ thuộc hoàn toàn vào tình trạng mọc của nó. Trong hầu hết trường hợp, bác sĩ sẽ khuyên nhổ răng khôn vì nó không có chức năng ăn nhai và tiềm ẩn nguy cơ gây hại. Đây là chiếc răng duy nhất trên cung hàm khi nhổ đi không cần phải trồng lại. Bạn nên nhổ răng khôn khi:
- Gây biến chứng: Xuất hiện các cơn đau tái phát, viêm lợi trùm, nhiễm trùng hoặc làm sâu răng số 7.
- Mọc lệch, mọc ngầm, mọc ngang: Răng không có đủ không gian để trồi lên đúng vị trí, đâm vào răng kế cận gây sâu răng, xô lệch hàm.
- Phòng ngừa biến chứng: Ngay cả khi chưa gây đau nhưng phim X-quang cho thấy răng có xu hướng mọc lệch, có nguy cơ gây hại trong tương lai.
- Theo chỉ định niềng răng: Bác sĩ chỉnh nha có thể yêu cầu nhổ răng khôn để tạo thêm không gian cho các răng khác di chuyển.
- Răng khôn không có răng đối diện ăn khớp: Răng sẽ có xu hướng trồi dài xuống, gây cộm vướng và tổn thương nướu hàm đối diện.
- Răng có hình dạng bất thường: Răng quá nhỏ, dị dạng, gây khó khăn cho việc vệ sinh.
Khi nào có thể giữ lại răng khôn?
Bạn chỉ nên giữ lại răng khôn khi nó đáp ứng đủ các điều kiện sau:
- Răng mọc thẳng, đúng vị trí, không bị kẹt bởi nướu hay xương.
- Khớp cắn với răng hàm đối diện tốt, tham gia vào hoạt động ăn nhai.
- Răng không gây đau đớn, sưng viêm hay bất kỳ biến chứng nào.
- Vị trí răng cho phép vệ sinh dễ dàng bằng bàn chải và chỉ nha khoa.
- Bệnh nhân có bệnh lý nền nặng như tim mạch, tiểu đường không kiểm soát, rối loạn đông máu,… bắt buộc hội chẩn kỹ lưỡng các chuyên khoa trước khi quyết định.
Nhìn chung, để xác định chính xác chiếc răng khôn của bạn có cần can thiệp hay không, cách tốt nhất là đến nha khoa uy tín để được thăm khám và chụp phim X-quang kiểm tra định kỳ.
Thời điểm nhổ răng khôn hợp lý
Không có một độ tuổi cụ thể nào là hoàn hảo cho việc nhổ răng khôn. Tuy nhiên, theo ý kiến chuyên gia nha khoa, thời điểm thích hợp nhất để nhổ răng khôn là độ tuổi từ 17 đến 25. Trong độ tuổi này, chân răng mới hình thành được 2/3, xương hàm còn khá mềm và chưa dày đặc giúp cho việc phẫu thuật diễn ra dễ dàng hơn, ít sang chấn.
Quan trọng hơn, khả năng hồi phục và tái tạo xương ở người trẻ cũng tốt hơn rất nhiều so với người lớn tuổi. Việc nhổ răng khôn sau 35 tuổi thường khó khăn hơn và thời gian lành thương cũng kéo dài hơn. Tuy nhiên, nếu răng khôn đã gây ra biến chứng, bạn cần nhổ ngay lập tức theo chỉ định của bác sĩ, bất kể độ tuổi nào.
Nhổ răng khôn như thế nào?
Tùy vào tình trạng mọc răng khôn, bác sĩ sẽ có phương pháp can thiệp khác nhau, nhằm đảm bảo hạn chế đau nhức và ngăn ngừa biến chứng.
- Nhổ răng thông thường (Răng mọc thẳng): Đây là trường hợp đơn giản nhất, khi răng mọc trồi lên hoàn toàn và không bị kẹt bởi nướu hay xương, quy trình nhổ sẽ tương tự như nhổ một chiếc răng hàm bình thường.
- Tiểu phẫu nhổ răng (Răng mọc lệch, mọc ngầm):
- Với răng mọc kẹt một phần: Bác sĩ sẽ gây tê để khách hàng không còn cảm thấy đau nhức và rạch một đường nhỏ trên nướu để lộ toàn bộ thân răng và lấy nó ra
- Với răng mọc ngầm, mọc ngang: Đây là trường hợp phức tạp nhất. Quy trình tiểu phẫu sẽ tương tự như răng mọc kẹt một phần và sẽ có thêm bước chia nhỏ răng thành nhiều mảnh để lấy ra dễ dàng và giảm thiểu tổn thương. Cuối cùng, vết thương sẽ được khâu lại bằng chỉ phẫu thuật.
Quy trình nhổ răng khôn không đau tại Yo’s Dental
Tại Yo’s Dental, nỗi sợ nhổ răng khôn của bạn sẽ được xóa bỏ hoàn toàn nhờ quy trình chuyên nghiệp và an toàn giúp trải nghiệm của bạn nhẹ nhàng nhất có thể.
Bước 1: Thăm khám
Bác sĩ sẽ tiến hành thăm khám tổng quát và chụp phim Conebeam CT 3D để xác định vị trí, hình dạng, số lượng chân răng và mối tương quan với các dây thần kinh quan trọng. Đây là bước tối quan trọng để lập kế hoạch nhổ răng an toàn tuyệt đối.
Bước 2: Gây tê và tiến hành nhổ răng
Nhiều người lo lắng mọc răng khôn có đau không và nhổ răng còn đau hơn. Tại Yo’s Dental, bạn sẽ được bôi tê và tiêm tê với kỹ thuật hiện đại, đảm bảo toàn bộ vùng nhổ răng được vô cảm hoàn toàn.
Nhờ có sự hỗ trợ của máy nhổ răng siêu âm Piezotome, các bác sĩ sẽ thực hiện các thao tác mở nướu, chia nhỏ thân răng và lấy răng ra một cách nhẹ nhàng, nhanh chóng so với nhổ răng truyền thống.
Bước 3: Khâu vết thương và hướng dẫn chăm sóc
Sau khi lấy răng ra, bác sĩ sẽ làm sạch ổ răng và khâu lại vết thương bằng chỉ tự tiêu hoặc chỉ thường. Bạn sẽ được kê đơn thuốc giảm đau, kháng sinh và được dặn dò kỹ lưỡng về cách chăm sóc tại nhà để quá trình lành thương diễn ra nhanh chóng và thuận lợi.
Chi phí nhổ răng khôn?
Chi phí nhổ răng khôn phụ thuộc vào độ khó của răng như vị trí, hướng mọc, hình dạng chân răng và công nghệ áp dụng.
Lưu ý: Đây là bảng giá tham khảo để bạn có cái nhìn tổng quan. Để biết chi phí chính xác, bạn nên đến trực tiếp Yo’s Dental để được bác sĩ thăm khám và tư vấn cụ thể.
Hướng dẫn chăm sóc sau khi nhổ răng khôn
Chăm sóc đúng cách sau khi nhổ răng khôn là yếu tố then chốt giúp vết thương mau lành và tránh biến chứng :
Chế độ ăn uống:
- Nên ăn: Các loại thức ăn mềm, lỏng, nguội như cháo, súp, sữa chua, sinh tố trong 3-5 ngày đầu.
- Cần kiêng: Đồ ăn cứng, dai, giòn (các loại hạt, bánh quy); đồ ăn cay nóng; không sử dụng ống hút vì lực hút có thể làm bong cục máu đông, gây chảy máu. Không hút thuốc, không uống rượu bia.
Chế độ nghỉ ngơi:
- Nghỉ ngơi hoàn toàn trong 24 giờ đầu, kê cao gối khi ngủ để giảm sưng.
- Tránh các hoạt động thể chất mạnh, cúi gập người hoặc mang vác vật nặng trong vài ngày đầu.
Vệ sinh răng miệng:
- Cắn chặt miếng gạc trong khoảng 30-60 phút sau khi nhổ cho đến khi máu ngừng chảy.
- Trong 36 giờ đầu, bạn nên chườm lạnh bên ngoài má tại vị trí nhổ răng và không khạc nhổ mạnh, không súc miệng bằng nước muối trong 24 giờ đầu để tránh làm tan cục máu đông.
- Từ ngày thứ hai, có thể súc miệng nhẹ nhàng bằng nước súc miệng chuyên dụng hoặc nước muối sinh lý.
- Chải răng bình thường ở các vùng khác, tránh xa vị trí mới nhổ. Tuyệt đối không dùng tăm nước xịt trực tiếp vào ổ răng mới nhổ vì áp lực nước có thể làm tổn thương và rửa trôi cục máu đông, khiến vết thương lâu lành.
Giải đáp các câu hỏi thường gặp về răng khôn (FAQ)
Dưới đây là giải đáp chi tiết cho những câu hỏi thường gặp (FAQ) về răng khôn giúp bạn hiểu rõ hơn và yên tâm khi điều trị
Răng khôn nhổ rồi có mọc lại không?
Răng khôn cũng như các răng vĩnh viễn khác, chỉ mọc một lần duy nhất trong đời. Một khi đã được nhổ bỏ đúng kỹ thuật, chúng sẽ không mọc lại.
Có phải ai cũng sẽ mọc răng khôn không?
Như đã đề cập, một số người sinh ra đã không có mầm răng khôn nhưng chúng nằm yên trong xương hàm cả đời mà không mọc lên. Vì vậy, nếu bạn đã qua tuổi 25 mà vẫn chưa thấy dấu hiệu gì, có thể bạn là một trong những người may mắn đó.
Nhổ răng khôn có ảnh hưởng đến thần kinh không?
Đây là một rủi ro có thể xảy ra nhưng rất hiếm, đặc biệt với răng khôn hàm dưới nằm gần dây thần kinh hàm. Tuy nhiên, với công nghệ chụp phim Conebeam CT 3D hiện đại và tay nghề của bác sĩ, nguy cơ này được kiểm soát ở mức tối thiểu. Bác sĩ sẽ luôn đánh giá kỹ lưỡng vị trí răng và dây thần kinh trước khi thực hiện.
Sau khi nhổ răng khôn bao lâu thì lành?
Thời gian lành thương tùy thuộc vào cơ địa mỗi người và độ khó của ca tiểu phẫu. Thông thường, nướu sẽ bắt đầu khép miệng vết thương sau khoảng 1-2 tuần. Tuy nhiên, để xương hàm lấp đầy hoàn toàn ổ răng trống thì cần từ 3 đến 6 tháng.
Làm sao để biết mọc răng khôn chưa?
Bạn có thể dựa vào các dấu hiệu như đau nhức vùng trong cùng của hàm, sưng nướu. Tuy nhiên, cách chính xác nhất là đến nha khoa để chụp phim X-quang toàn cảnh (Panorex) kiểm tra, vì nhiều trường hợp răng khôn mọc ngầm không có triệu chứng rõ ràng.
Răng khôn mọc muộn nhất bao nhiêu tuổi?
Thông thường, quá trình mọc răng khôn thường sẽ kết thúc trước tuổi 30. Tuy nhiên, đã có ghi nhận những trường hợp răng khôn bắt đầu mọc hoặc gây biến chứng ở độ tuổi 40, 50 nhưng hiếm gặp. Mọc răng khôn càng muộn thì xương hàm càng cứng, việc nhổ răng sẽ càng phức tạp hơn.
Răng khôn mọc khi nào và những vấn đề xoay quanh nó là điều bạn không nên chủ quan. Nếu bạn đang có bất kỳ dấu hiệu nào hoặc muốn kiểm tra tình trạng răng khôn của mình, hãy đặt lịch hẹn tư vấn miễn phí với đội ngũ bác sĩ chuyên gia tại Nha khoa Sài Gòn Bình Dương Yo’s Dental hoặc liên hệ qua hotline 038 628 9052 – 039 249 1521 để được hỗ trợ nhanh nhất!
Xem thêm các bài viết khác được nhiều người quan tâm:
- Mài răng bọc sứ: Giải đáp thắc mắc từ A-Z và lời khuyên từ nha sĩ
- Lệch khớp cắn: Dấu hiệu, tác hại & phương pháp điều trị hiệu quả
- Cách pha nước muối súc miệng tại nhà chuẩn tỷ lệ cực kỳ hiệu quả
