Răng khôn là gì? Đây là chiếc răng số 8 mọc cuối cùng trên cung hàm, thường được biết đến với những cơn đau nhức và các biến chứng phiền toái. Vậy thực chất răng khôn có tác dụng gì, khi nào bắt buộc phải nhổ và làm sao để không nhầm lẫn với răng cấm? Hãy cùng các chuyên gia tại Nha khoa Sài Gòn Bình Dương Yo’s Dental giải đáp mọi thắc mắc và tìm ra giải pháp an toàn nhất cho bạn trong bài viết dưới đây.
Răng khôn là gì?
Hiểu một cách chính xác, răng khôn là chiếc răng cối lớn thứ ba trên cung hàm, thường được các nha sĩ gọi là răng số 8. Đây là chiếc răng mọc lên cuối cùng, khép lại quá trình mọc răng vĩnh viễn của một người trưởng thành.
Để hiểu rõ hơn về chiếc răng “đặc biệt” này, bạn cần nắm những đặc điểm sau:
- Răng số 8: Sở dĩ có tên gọi này là vì theo sơ đồ nha khoa, các bác sĩ quy ước thứ tự răng bắt đầu từ răng cửa chính giữa là răng số 1. Khi đếm lần lượt vào phía trong, chiếc răng nằm ở vị trí cuối cùng sẽ là răng số 8.
- Răng mọc cuối cùng: Răng khôn mọc sau tất cả các răng khác, khi mà xương hàm đã ngừng tăng trưởng và phát triển. Chúng nằm ở vị trí trong cùng của cung hàm, ngay phía sau răng cối lớn thứ hai (răng số 7).
- Độ tuổi mọc: Những chiếc răng này thường bắt đầu trồi lên khỏi nướu trong giai đoạn từ 17 đến 25 tuổi. Đây là độ tuổi một người được xem là đã trưởng thành, đủ “khôn lớn”, và đó cũng là nguồn gốc của tên gọi “răng khôn”.
Răng khôn mọc ở đâu? Vị trí chính xác trên cung hàm
Vị trí của răng khôn rất dễ xác định: chúng mọc ở 4 góc trong cùng của cung hàm, cả hàm trên và hàm dưới. Đây cũng chính là vị trí tận cùng, khép lại bộ răng vĩnh viễn của chúng ta.
Một người trưởng thành thường sẽ có đủ 4 chiếc răng khôn, phân bổ đều như sau:
- Răng khôn hàm trên: Gồm 2 chiếc, 1 chiếc ở bên phải (răng số 18) và 1 chiếc ở bên trái (răng số 28).
- Răng khôn hàm dưới: Tương tự, gồm 2 chiếc, 1 chiếc ở bên phải (răng số 48) và 1 chiếc ở bên trái (răng số 38).
Điều đáng nói là, răng khôn mọc lên vào thời điểm xương hàm đã ngừng phát triển và ổn định về kích thước. Chính vì vậy, cung hàm thường không còn đủ không gian cho chúng mọc lên một cách bình thường.
Đây là nguyên nhân chính dẫn đến hầu hết các tình trạng răng khôn mọc lệch, mọc kẹt, mọc ngầm dưới nướu, gây ra vô số phiền toái cho sức khỏe răng miệng.
Răng khôn có tác dụng gì? Liệu có “vô dụng” như lời đồn?
Nhiều người thắc mắc tại sao một chiếc răng có tên gọi “khôn” nhưng lại thường được khuyên nhổ bỏ. Sự thật là, vai trò của chiếc răng này đã thay đổi rất nhiều theo quá trình tiến hóa của con người.
Tác dụng trong quá khứ
Để hiểu đúng về tác dụng của răng khôn, chúng ta cần quay ngược thời gian về thời kỳ của tổ tiên loài người. Khi đó, chế độ ăn uống chủ yếu là các loại thực phẩm thô, cứng và dai như thịt sống, rễ cây, các loại hạt…
Khi đó, răng khôn đóng vai trò như một chiếc “máy nghiền” phụ trợ, giúp tăng cường sức nhai để xử lý những loại thức ăn khó nhằn này. Xương hàm của người cổ đại cũng to và rộng hơn, đủ chỗ cho cả 4 chiếc răng khôn mọc thẳng và thực hiện đúng chức năng của mình.
Tác dụng ở người hiện đại
Tuy nhiên, ở người hiện đại, câu chuyện đã hoàn toàn khác.
- Gần như không còn chức năng ăn nhai: Chế độ ăn uống của chúng ta ngày nay chủ yếu là thực phẩm đã được nấu chín, mềm và dễ nhai hơn rất nhiều. Cùng với đó, cấu trúc xương hàm cũng dần thu nhỏ lại. Điều này khiến cho răng khôn gần như không còn vai trò quan trọng trong việc ăn nhai hàng ngày.
- Trường hợp hiếm hoi có chức năng: Trong một số ít trường hợp may mắn, nếu răng khôn có đủ chỗ để mọc thẳng, không bị kẹt, khớp với răng đối diện ở hàm trên/dưới và không gây ra bất kỳ biến chứng nào, nó vẫn có thể tham gia một phần vào việc nghiền nát thức ăn.
Có thể nói, phần lớn răng khôn ngày nay được xem là một “di tích của quá trình tiến hóa”. Chúng không còn giữ vai trò thiết yếu như trước kia mà ngược lại, thường gây hại nhiều hơn là mang lại lợi ích do các vấn đề mọc lệch, mọc ngầm.
Giải đáp các hiểu lầm phổ biến về răng khôn
Xoay quanh chiếc răng khôn có rất nhiều lời đồn và những thông tin chưa chính xác. Liệu răng khôn và răng cấm có phải là một? Con người có răng số 9 không? Hãy cùng các chuyên gia nha khoa làm rõ những hiểu lầm phổ biến nhất ngay sau đây.
Răng khôn có phải là răng cấm (răng số 6, 7) không?
Câu trả lời dứt khoát là KHÔNG. Đây là một trong những sự nhầm lẫn phổ biến nhất, có thể dẫn đến những quyết định sai lầm trong việc chăm sóc và bảo vệ răng.
Bạn có thể phân biệt rõ ràng hai loại răng này dựa trên các đặc điểm sau:
- Răng khôn (Răng số 8):
- Là răng mọc cuối cùng trên hàm (vị trí số 8).
- Mọc ở độ tuổi trưởng thành (17-25 tuổi).
- Chức năng ăn nhai không còn quan trọng.
- Thường được chỉ định nhổ bỏ để tránh biến chứng.
- Răng cấm (Răng số 6, 7):
- Là tên gọi dân gian của các răng cối lớn vĩnh viễn số 6 và số 7.
- Mọc từ rất sớm (6-12 tuổi) và tồn tại suốt đời.
- Đóng vai trò ăn nhai chính, quan trọng nhất trên cung hàm.
- Tên gọi “răng cấm” mang ý nghĩa là “CẤM” nhổ bỏ nếu không có chỉ định đặc biệt từ bác sĩ, vì mất răng này sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng ăn nhai và sức khỏe toàn hàm.
Có răng số 9 không?
Theo sơ đồ răng tiêu chuẩn của con người, hoàn toàn không có răng số 9. Răng khôn (răng số 8) chính là chiếc răng cuối cùng trên mỗi góc hàm.
Tuy nhiên, trong một số trường hợp y khoa cực kỳ hiếm gặp, có thể xuất hiện răng mọc dư sau cả răng số 8. Đây là một dị dạng bẩm sinh được gọi là hiện tượng răng thừa và cần được bác sĩ chuyên khoa thăm khám, xử lý sớm.
Tại sao lại gọi là “răng khôn” mà không phải “răng ngu”?
Cái tên “răng khôn” thường gây nhiều thắc mắc, bởi nó mọc lên lại thường gây ra những vấn đề rất “dại dột”.
Thực chất, tên gọi này được dịch từ tiếng Anh là “Wisdom Teeth”. Chiếc răng này mọc ở độ tuổi từ 17-25, là giai đoạn con người được xem là đã trưởng thành, đủ khôn lớn và chín chắn.
Vì vậy, cái tên “răng khôn” chỉ đơn thuần ám chỉ độ tuổi mọc răng, hoàn toàn không liên quan đến trí thông minh hay chức năng thực tế của nó.
Đặc điểm và cấu tạo của răng khôn (Hình dạng, số chân răng)
Không chỉ “khó chiều” về hướng mọc, răng khôn còn nổi tiếng với hình dạng và cấu tạo giải phẫu vô cùng phức tạp và khó lường. Đây cũng là yếu tố chính khiến cho việc nhổ răng khôn trở thành một thủ thuật đòi hỏi sự chính xác cao.
Hình dạng thân răng
Khác với các răng cối khác có hình dạng tương đối đồng nhất, răng khôn thường có hình dạng rất bất thường. Kích thước của chúng có thể to hoặc nhỏ hơn nhiều so với răng số 7 bên cạnh. Bề mặt nhai cũng có thể có những múi rãnh kỳ dị, không tuân theo một quy chuẩn nào.
Số lượng và hình dạng chân răng
Đây là phần phức tạp nhất và là thách thức lớn nhất khi can thiệp nhổ bỏ. Số lượng và hình dạng chân răng khôn rất đa dạng và khó đoán nếu chỉ nhìn bằng mắt thường.
- Răng khôn hàm trên: Về lý thuyết, chúng thường có 3 chân răng. Tuy nhiên, thực tế các chân này có thể chụm lại, dính liền với nhau thành một khối hình nón, hoặc ngược lại, toè ra nhiều hướng khác nhau.
- Răng khôn hàm dưới: Thường có 2 chân răng. Nhưng không hiếm các trường hợp có 3, 4 chân hoặc chân răng bị cong, quặp, ôm lấy dây thần kinh hàm dưới.
Chính vì cấu tạo chân răng phức tạp và khó lường này, việc chụp phim X-quang trước khi nhổ là bắt buộc. Đồng thời, quá trình nhổ răng khôn đòi hỏi bác sĩ phải có tay nghề cao, giàu kinh nghiệm để có thể xử lý mọi tình huống một cách an toàn, tránh tổn thương các cấu trúc quan trọng như dây thần kinh hay xoang hàm.
Khi nào răng khôn cần được nhổ?
Không phải tất cả răng khôn đều bắt buộc phải nhổ. Tuy nhiên, theo các chuyên gia nha khoa, phần lớn chúng đều là “những quả bom nổ chậm” tiềm ẩn nhiều nguy cơ cho sức khỏe. Bạn nên đi khám và nhổ răng khôn ngay lập tức nếu gặp phải một trong những trường hợp sau:
- Răng mọc lệch, mọc ngầm, mọc kẹt: Đây là tình huống phổ biến nhất. Răng khôn không mọc thẳng mà đâm xiên vào răng số 7 bên cạnh, mọc kẹt một phần dưới nướu hoặc nằm hoàn toàn trong xương hàm.
- Gây đau nhức, sưng viêm, nhiễm trùng tái phát: Khi răng khôn chỉ nhú lên được một phần, nó sẽ tạo ra một vạt nướu phủ lên trên (viêm lợi trùm). Thức ăn dễ dàng giắt vào đây và không thể làm sạch, gây sưng đau, nhiễm trùng và hôi miệng tái đi tái lại nhiều lần.
- Gây sâu răng cho răng số 7 bên cạnh: Vị trí mọc lệch của răng khôn tạo ra một khe giắt thức ăn khó vệ sinh với răng số 7. Lâu ngày, điều này không chỉ làm sâu hỏng chính răng khôn mà còn phá hủy cả răng số 7 – chiếc răng ăn nhai vô cùng quan trọng.
- Gây u nang xương hàm: Đây là một biến chứng nguy hiểm. Răng khôn mọc ngầm có thể hình thành các túi dịch bệnh lý (u, nang) xung quanh thân răng, có khả năng làm tiêu xương hàm, hỏng các răng lân cận và cần phải phẫu thuật phức tạp.
- Theo chỉ định của bác sĩ khi niềng răng: Để có đủ khoảng trống cho các răng di chuyển về đúng vị trí và tránh nguy cơ xô lệch về sau, bác sĩ chỉnh nha thường sẽ chỉ định nhổ răng khôn trước hoặc trong quá trình niềng.
Để biết chính xác tình trạng răng của mình có thuộc các trường hợp trên hay không, việc thăm khám 1:1 trực tiếp với bác sĩ chuyên môn là không thể bỏ qua. Tại hệ thống 7 phòng khám của Nha khoa Sài Gòn Bình Dương Yo’s Dental, bạn sẽ được chụp phim và tư vấn hoàn toàn miễn phí bởi các bác sĩ với 17 năm kinh nghiệm, đã điều trị thành công cho hơn 75.000 khách hàng.
Câu hỏi thường gặp về răng khôn
Dưới đây là tổng hợp và giải đáp nhanh từ các chuyên gia nha khoa về những thắc mắc mà nhiều người gặp phải nhất liên quan đến răng số 8.
Răng khôn mọc có đau không?
Có. Quá trình mọc răng khôn hầu như luôn gây ra cảm giác đau nhức, ê ẩm và sưng nướu. Nguyên nhân là do răng phải xé nướu để trồi lên. Mức độ đau sẽ phụ thuộc vào hướng mọc của răng (mọc thẳng sẽ ít đau hơn mọc lệch) và cơ địa của mỗi người.
Những cơn đau răng khôn khiến bạn mất ăn mất ngủ? Xem ngay Cách trị đau răng đơn giản tại nhà nhanh, cực hiệu quả giúp giảm đau nhanh chóng.
Cả hàm trên và hàm dưới đều mọc răng khôn phải không?
Thông thường là có. Một người bình thường sẽ có 4 mầm răng khôn ở cả hai hàm. Tuy nhiên, thực tế sẽ có trường hợp một vài chiếc mọc lên, một số khác lại nằm ngầm vĩnh viễn trong xương hàm hoặc thậm chí một số người không có mầm răng khôn bẩm sinh.
Răng kế răng khôn là răng gì?
Răng nằm ngay kế bên và ở phía trước răng khôn (răng số 8) chính là răng cối lớn thứ hai (răng số 7). Đây là chiếc răng giữ vai trò ăn nhai cực kỳ quan trọng và rất không may, nó lại là “nạn nhân” phổ biến nhất bị chiếc răng khôn mọc lệch đâm vào gây hư hỏng.
Qua những thông tin trên, hy vọng bạn đã hiểu rõ răng khôn là gì, một chiếc răng gần như không còn chức năng ăn nhai nhưng lại tiềm ẩn rất nhiều nguy cơ cho sức khỏe toàn hàm. Việc thăm khám định kỳ để phát hiện sớm và xử lý kịp thời những chiếc răng khôn “bất ổn” là điều vô cùng quan trọng để bảo vệ nụ cười của chính bạn.
Nếu bạn đang có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào hoặc cần tư vấn về dịch vụ Nhổ răng khôn an toàn, không đau, hãy liên hệ ngay với Nha khoa Sài Gòn Bình Dương Yo’s Dental. Đội ngũ bác sĩ chuyên môn cao của chúng tôi luôn sẵn sàng thăm khám và đưa ra giải pháp tốt nhất cho bạn.
Xem thêm:
